De missie van Natuurpunt legt sterk de nadruk op complementariteit: vernieuwing vanuit een traditie, zelfontplooiing in een maatschappelijk engagement, verschillende werkingsvelden die elkaar aanvullen, democratische werking met een centrale aansturing, natuurbehoud in het perspectief van duurzame ontwikkeling.
De nieuwe vereniging zet de traditie voort van het vrijwilligerswerk op het vlak van natuurbehoud en -beheer, natuurbeleving, natuurstudie, beleidswerking, vorming en educatie rond natuur en de ruimtelijke en milieucondities die noodzakelijk zijn voor de duurzame instandhouding, herstel en ontwikkeling van natuur in Vlaanderen. Tegelijk wordt gestreefd naar vernieuwing: door een toekomstgerichte boodschap voor en over deze werkingsdomeinen (de kerntaken), door aanpassing van de interne structuren aan de nieuwe uitdagingen, en door een verbrede oproep gericht aan een groot publiek.
- Een brede maatschappelijke opdracht
De nieuwe vereniging kadert haar werkingsdomeinen in een streven naar duurzame ontwikkeling: een verbetering van de levenskwaliteit zonder de draagkracht van het milieu te ondermijnen. Deze werkingsdomeinen staan dus niet geïsoleerd, maar moeten gezien worden in een brede maatschappelijke en toekomstgerichte context en in het licht van de internationale ontwikkelingen. Daarnaast wil de nieuwe vereniging ook optreden voor een betere landschapsbescherming en het ecologisch en ruimtelijk inpassen van het menselijk handelen. De vereniging draagt deze maatschappelijke opdracht uit op alle relevante beleids- en werkingsniveaus van lokaal tot gewestelijke niveau zonder het federale en internationale niveau uit het oog te verliezen.
- Zelfontplooiing en maatschappelijke verandering
De nieuwe vereniging schept kansen om met velen, ieder op zijn manier en naar eigen mogelijkheden, deel te nemen aan het realiseren van de maatschappelijke opdracht. De nieuwe vereniging is aldus tegelijk een hefboom voor maatschappelijke verandering en een middel tot persoonlijke ontplooiing van de leden, de actieve vrijwillige medewerkers en de professionele medewerkers.
Daartoe worden in geheel Vlaanderen, zowel op lokaal/streek als provinciaal/regionaal niveau, autonome vrijwilligersstructuren uitgebouwd, die zich kunnen inlaten met de kernactiviteiten van de nieuwe vereniging. Op Vlaams niveau staat een vrijwilligerskader in voor de noodzakelijke integratie. Een gemotiveerd en deskundig professioneel kader ondersteunt de werking van de gehele vereniging, onder meer op het vlak van begeleiding en vorming.
- Kernactiviteit veiligstellen en ontwikkelen van natuur en natuurgebieden
Natuurwaarden in de brede zin vormen een essentieel gemeenschapsgoed. Het behoud, beheer en ontwikkeling ervan voor de gemeenschap en voor toekomstige generaties is een ecologische noodzaak en een ethische plicht. Naast de inzet voor de algemene natuurkwaliteit geldt dit in het bijzonder voor de ecologisch belangrijke, educatieve interessante of zeldzame en kwetsbare natuurwaarden. De nieuwe vereniging wil deze onder meer vrijwaren door natuurgebieden veilig te stellen, in beheer te nemen en verder te ontwikkelen en op te komen voor de ruimtelijke en milieucondities voor de duurzame instandhouding en optimale ontwikkeling van deze natuurwaarden.
- Kernactiviteit natuurstudie
De nieuwe vereniging wil natuurstudie bevorderen en dit onder meer door vrijwillige medewerkers aan te moedigen aan natuurstudie te doen en hen hiertoe de mogelijkheden te bieden. Dat gebeurt onder meer door de oprichting van werkgroepen en de uitgave van publicaties. De ingezamelde natuurhistorische gegevens zijn nuttig voor andere kerntaken van de nieuwe vereniging. Algemeen draagt natuurstudie door vrijwillige medewerkers bij tot het vergroten van de ecologische kennis in de samenleving ten voordele van de natuur.
- Kernactiviteit beleidswerking
De nieuwe vereniging wil een forum en instrument zijn voor bewuste burgers die zich betrokken voelen bij het natuurbeleid. Via het verenigingsweefsel krijgen ze een stem om zo het natuurbeleid, mede in relatie tot het ruimtelijk beleid en de duurzame ontwikkeling, te bevorderen op internationaal, federaal, regionaal, provinciaal en lokaal/gemeentelijk vlak. Om dit mogelijk te maken wil de nieuwe vereniging deze initiatieven bevorderen en bundelen in een levende beweging die een pro-actieve en krachtige organisatie vormt met een onmiskenbare rol ten aanzien van het natuurbeleid.
Zij probeert binnen elk werkingsniveau en op elk beleidsniveau het beleid te beïnvloeden, de publieke opinie te vormen, en door acties het publiek te sensibiliseren. Zij zoekt hierbij naar medestanders en wil de positie van de natuur- en milieubeweging als totaliteit versterken. De nieuwe vereniging is ongebonden.
- Kernactiviteit beleving, vorming en educatie
De nieuwe vereniging organiseert een doorgedreven vorming rond alle aspecten van natuur en milieu en verenigingswerking voor haar leden en haar vrijwilligerskader. Verder wil ze via natuureducatie en beleving het brede publiek laten kennismaken met het belang en de noodzaak van de natuur en de hierbij horende ruimtelijke en milieucondities. Hierbij zijn o.a. de door de vereniging beheerde reservaten een ideale plaats om mensen uit te nodigen tot natuurbeleving. Maar ook daarbuiten wil de nieuwe vereniging mensen aanmoedigen om meer voeling te krijgen met de natuur, zodat een breder draagvlak voor natuurbehoud bekomen wordt.
- Samenhang in de kernactiviteiten
De nieuwe vereniging staat aldus voor een veelheid van kernactiviteiten. Het gaat om evenwaardige en complementaire activiteiten, telkens met eigen werkwijze en doelen. Hierbij moet evenwel de samenhang en de onderlinge versterking in functie van de maatschappelijke opdracht voorop staan. Daartoe wordt op het gewestelijk niveau voorzien in een eenheid van bestuur. De afzonderlijke onderdelen en de horizontale afstemming zijn terug te vinden in de vernieuwde verenigingstructuren.
Een volwaardige werking van de nieuwe vereniging is slechts mogelijk door de leden die dit wensen van nabij te betrekken bij de algemene werking en strategie van de vereniging. De vereniging werkt daarom op democratische basis, waarbij alle leden uitgenodigd worden op de lokale/streek algemene vergadering en van hieruit een gestructureerde inbreng kunnen hebben op alle niveaus en in alle onderdelen van de vereniging. Alle niveaus moeten afdoende verantwoording afleggen aan hun basis. Een manier om vrijwillige medewerkers goed te betrekken bij de werking is om de beslissingsniveaus zoveel mogelijk te laten aansluiten bij de niveaus waarop de activiteiten feitelijk gebeuren (subsidiariteit). Zo bezitten afdelingen en het provinciale/regionale niveau een eigen beslissingsrecht over de activiteiten waar ze zelf voor instaan. Volgens datzelfde principe wordt centraal beslist over aangelegenheden die het afdelings- of het provinciaal/regionaal niveau overschrijden.
Openheid binnen de vereniging wordt verzekerd door een transparante structuur, beleid en werking. Samenwerking met andere verenigingen wordt gepromoot, om efficiënt de beoogde visie en doelstellingen maximaal na te streven.
Naast participatie, vereist het realiseren van de maatschappelijke opdracht een grote openheid en een bereidheid tot samenwerking. Daartoe wordt met andere actoren in overleg getreden en wordt de werking bekend gemaakt via een gericht communicatiebeleid. Het brede publiek wordt uitgenodigd om deel te nemen aan activiteiten en initiatieven van de nieuwe vereniging. De natuurreservaten worden opengesteld voor zachte vormen van recreatie die de draagkracht van het gebied respecteren.
Lees ook