Ik bespeur een attitude bij de bezoekers van 'anderen zullen het wel oprapen'
De groene vlag hangt deze zomer bij haast alle festivals uit. Recyclage, duurzaamheid en fairtrade zijn sleutelwoorden geworden bij de organisatie van een festival, en al zijn sommige festivals daar al bijna een decennium mee bezig, sinds kort is de ecologische afdruk van een massa-evenement als Pukkelpop gevoelige materie geworden.
Vanuit die bezorgdheid trekken we naar het festivalterrein in Kiewit, waar drie dagen lang telkens 62.500 mensen samenkomen op een oppervlakte van 116.000 vierkante meter. Een heuse volksverhuizing is het, maar gelukkig scoort Kiewit-Hasselt op het vlak van bereikbaarheid - een van de grote eisen voor een duurzaam festival - beduidend beter dan pakweg Werchter.
Adam North monstert met ons het terrein, dat donderdagavond rond 18 uur bezaaid ligt met kartonnen bordjes en platgetrapte drinkbekers. Nee, fraai oogt het niet, geeft hij toe, er is werk aan de winkel. Maar wat telt, is hoe het er de volgende ochtend zal uitzien. En vooral: wat er naderhand met al dat afval gebeurt.
North, een 31-jarige specialist uit Brisbane, is maar toevallig op het festival van de Humanistische Jongeren van Leopoldsburg terechtgekomen. Hij heeft vooral ervaring met de voedselproblematiek op grote evenementen enredeneert vanuit een wetenschappelijke achtergrond en zijn terreinkennis 'down under'.
Zo vertelt hij hoe in Byron Bay, in Australië, de rokers altijd een speciale koker bij hebben om hun as en hun peuken in te deponeren. 'Want twee peukjes zijn genoeg om acht liter grondwater te vergiftigen. En op een doorsnee festival wordt na afloop zoveel mogelijk schoongemaakt, maar de sigarettenpeukjes blijven in het gras liggen.'
Toch zien we de gemiddelde Pukkelpopper niet gauw zijn peukjes in een meeneemkoker opbergen, en dat is een van de voornaamste conclusies van Norths eerste dag op Pukkelpop: 'Ik bespeur een attitude bij de bezoekers van "anderen zullen het wel oprapen". Het is een soort cyclus: je mag borden op de grond gooien want je weet dat er een team is dat de taak heeft om die weer op te rapen. Dat is een verkeerde houding.'
Innovatie
North heeft inmiddels een lijst gemaakt met punten waarop Pukkelpop wél scoort. Al het verkeer wordt geleid over dikke metalen platen die de bodem beschermen. Er zijn allerlei systemen om het vuilnis op te halen. De initiatieven om jongeren, tegen een beloning, zelf mee afval te laten ophalen, noemt hij pure innovatie. Dat bezoekers aangemoedigd worden het openbaar vervoer te gebruiken, idem dito. En ook de idee om het uitdelen van folders en gadgets strikt te beperken, is prima, vindt North.
Pukkelpop is al enkele jaren bezig met zijn grote eco-plan. Zo werkt het festival samen met Fost Plus, dat een recyclageplan voor de camping en de backstage organiseert, en met Farm Frites, dat de schillen van de frietaardappelen recycleert als brandstof. Ook de petflesjes zijn recycleerbaar en achter de schermen staat een milieucontainerpark dat het afval sorteert. De koffie wordt geleverd door een firma die werkt op basis van fairtrade en de papierleverancier springt duurzaam om met bosbouw.
Maar er is nog veel werk aan de winkel en wie er maar even de Handleiding voor een duurzame organisatie van evenementen bij neemt - een nieuwe publicatie van de Belgische Overheidsdienst voor Duurzame Ontwikkeling - ziet meteen dat vaak nog maar het topje van de ijsberg verkend is. Veel problemen zijn nog niet duidelijk zichtbaar en een consensus over oplossingen is er nog minder.
Zo zal North een scherper composteerprogramma aanraden.
'Het moet mogelijk zijn om borden en bestek te gebruiken die volledig composteerbaar zijn, zodat het voedsel en het servies gewoon samen in dezelfde zak naar de compost kunnen. Maar dan blijft frietvet het probleem. Het is een veel te intens proces om dat uit die kringloop te halen.'
Is biovoedsel een item op dit fes-tival dat grotendeels overleeft op pizza's, durums en frieten? Adam North: 'Daar heb ik vooralsnog weinig informatie over gevonden.' En kan het kloppen dat we nauwelijks de 'fairtrade'-kramen zien die op festivals als Sfinks Mixed wel ruim aanwezig zijn? Ook daar heeft North nog niet op gelet. Het wordt genoteerd.
Een ander heikel punt van Vlaamse festivals is de energieopwekking. Het water in de backstage en de artiestenruimte wordt verwarmd door zonne-energie, maar grosso modo draait het festival op diesel. 'We zouden biodiesel kunnen gebruiken', mijmert North, 'maar daar is veel controverse rond. Je moet de vervuiling ook aflezen van de kost en het effect van de productie, en die valt niet positief uit. Als we een zuivere leverancier vinden, dan kan het, denk ik. Het zou in elk geval fantastisch zijn.'
Mentaliteit
Heeft Pukkelpop een duurzaamheidscoördinator? Nee. 'Maar er is wel een ecoteam, dat bestaat uit driehonderd vrijwilligers voor het terrein en honderd twintig voor de camping.'
Ook Frans Bevers Catering, het bedrijf dat de meeste voedselstands levert, zet tachtig mensen in voor de afvalophaling. En sinds dit jaar zijn er vier 'recycle points': verzamel tien flesjes of bekers en je mag even de draaimolen op. Verzamel er vijftig en je krijgt een T-shirt.
Maar terwijl we verder rond kuieren, wordt duidelijk dat Pukkelpop weliswaar al veel doet, maar nog veel méér kan doen. We staan met een bordje op het terrein en zoeken naar een vuilnisbak, die nergens te bespeuren is (ze staan meestal bij de voedselstandjes zelf). Op Werchter staan die bakken verspreid, in Dranouter worden ze zelfs met vlaggen aangeduid. North knikt: 'Je kan je niet voorstellen wat sommige bezoekers met zo'n grote vuilnisbak doen. Je moet ook aan de veiligheid denken.'
De organisatie van een festival iseen moeilijke evenwichtsoefening tussen duurzaamheid, betaalbaarheid en veiligheid. En het typische karakter van Pukkelpop is net dat het erg jonge bezoekers aantrekt. 'Ecologisch bewustzijn wordt maar heel geleidelijk ontwikkeld', weet North. 'In die zin zou het een geweldig idee zijn om de artiesten, die hier de echte rolmodellen zijn, te vragen iets symbolisch te doen dat duurzaamheid in de aandacht brengt. Dat zal ik zeker aanbevelen.'
Maar zijn voornaamste aanbeveling wordt recyclage. 'Het per-centage recycleerbaar afval moet serieus omhoog. Dat gaat over voedsel, maar bijvoorbeeld ook over het gebruikte papier: dat is wel milieuvriendelijk, maar niet gerecycleerd. Mijn rapport wordt geen wet, natuurlijk. Hooguit zal het een basis zijn om de komende jaren verder te gaan. De bereidheid bij de mensen hier is in elk geval erg groot.'
Uit De Standaard van 21/08/2010
Meer info |